سرنوشت قبر میرعماد

محمد مشهدی نوش آبادی_ پژوهشگر تاریخ و فرهنگ منطقه کاشان

از مجموعه گزارش‌هایی که عمدتاً توسط شاهدان عینی بیان شده معلوم می‌شود در اواخر دورۀ قاجاری و اوایل دورۀ پهلوی مخروبه‌ای از مجموعۀ عمادی وجود داشته که ظاهراً بنای عمده‌اش آرامگاه میرعماد بوده است. این آرامگاه احتمالاً در ورودی بنای دارالشفاء قرار داشته و در جریان تغییر شکل میدان و ساخت خیابان میرعماد تخریب و قبر به مکان دیگری منتقل شده است.

نصرت‌الله مشکوتی از گورستان دارالشفاء در میدان مقابل مسجد نام می برد که در نتیجه عمران و آبادی کاشان در دورۀ پهلوی به میدان میرعماد تبدیل شده است (مشکوتی، ۱۷۷). بنابر آنچه برای الهیار صالح نقل شده برخی از این تغییر و تحولات در دورۀ حکومت اعتمادالدوله صورت گرفته است (ضمیمه تاریخ کاشان، ۱۳۴۱: ۵۳۵).

نراقی درباره محل قبر عمادالدین می نویسد: «در سمت شمال میدان نیز آرامگاه خواجه عمادالدین با بنای بلند بالایی ساخته شده بود که آثار آن تا اواخر نیمه اول سدۀ کنونی برپا بود و اکنون از آن بنا فقط سنگ تاریخ قبر خواجه عماد باقی مانده که آنهم در یکی از حفره های گوشۀ میدان بدون نام و نشان افتاده» (نراقی، ۱۳۶۵: ۹۳)

. ایرج افشار نیز در مشاهدات خود از محل قبر میرعماد یادآور شده که اکنون در جوار مسجد و نزدیک میدان در اتاقی که جدیداً ساخته‌اند سنگ قبرخاکی‌رنگ بزرگی قرار دارد که با خطی بسیار خوش حجاری شده است. سنگ مزبور که قاعدتا بر روی قبر صاحب آن بوده است به کناری افتاده است، تا اینکه در حدود سال ۱۳۴۰ خورشیدی در اتاقی محفوظ نگه داشته می‌شود (افشار، ۱۳۵۴الف: ۳۳۱).

مشکوتی نیز این گزارش را تایید کرده و یادآور شده که برای آرامگاه امیر عمادالدین بقعه محقری که در جنب میدان و بنام آرامگاه امیرعماد در نظر گرفته و سنگ قبر وی را به همراه سنگ قبر دیگری به آن بقعه منتقل کرده‌اند. الهیار صالح در این‌باره نوشته است مقبره میرعماد جنب میدان سنگ و داخل دکانی تقریباً در انتهای جنوبی خیابانی واقع است (ضمیمه تاریخ کاشان، ۵۳۴).

 وی یادآور شده که مطابق آن‌چه در محل اظهار کردند، سنگ قبر میرعماد قبلاً در فاصلۀ ده متری از محل فعلی و در شرق آن قرار داشته و مرحوم اعتماد‌الدوله حکمران وقت دستور داده تا استخوان‌های خواجه عماد را درآوردند و در محل کنونی دفن کردند (همان، ۵۳۵). همه گزارشگران مورد اشاره به سنگ قبر میرعماد اشاره و خوانشی از کتیبه آن ارائه کرده اند.

امروزه که بخشی از حجره‌های ابتدای خیابان میرعماد به‌واسطۀ ساخت خیابان باب‌الحوائج تخریب شده، دو سنگ‌ قبر در تقاطع دو خیابان میرعماد و باب‌الحوائج در میان جدول ابتدای خیابان کار گذاشته شده است. دو قبر صندوقه‌ای شباهت زیادی باهم دارد. یکی از آن‌ها که بزرگ‌تر است بنابر کتیبه ساقه بالاسر آن متعلق به عمادالدین شیروانی است. اما بر سنگ قبر دیگر که قدری کوچک‌تر است، نام متوفا حک نشده و از قدیم مشهور است که سنگ قبر زن میرعماد است.


دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.